Panik bar seçerken müşterilerimizden en sık duyduğumuz sorular genelde aynı oluyor: “Benim kapıma hangi panik bar olur?”, “Gömme mi yüzey tip mi almalıyım?”, “Tek nokta ile çift nokta arasındaki fark nedir?”

Aslında panik bar seçimi çok karışık değil. Burada önemli olan kapının yapısını, tek veya çift kanatlı olmasını ve nasıl kilitlenmesini istediğimizi bilmek.

Bu yazıda panik barı mümkün olduğunca teknik terimlere boğmadan, müşterimize anlatır gibi anlatacağız.

Panik Bar Nedir?

Panik bar, özellikle yangın ve acil çıkış kapılarında kullanılan bir kapı açma mekanizmasıdır.

Normal bir kapıda çıkmak için kolu aşağı indirmeniz veya kilidi açmanız gerekir. Panik barda ise kapının üzerindeki yatay bara bastığınız anda kapı açılır.

Bunun en önemli nedeni acil durumlarda insanların kapıyı nasıl açacağını düşünmek zorunda kalmamasıdır.

Örneğin yangın, deprem veya başka bir acil durumda insanlar kapıya doğru yöneldiğinde panik bar üzerine baskı uygulanması kapının açılmasını sağlar.

Bu nedenle panik barları özellikle;

• Yangın çıkış kapılarında
• Acil çıkış kapılarında
• Fabrikalarda
• Okullarda
• Hastanelerde
• AVM'lerde
• Otellerde
• İş merkezlerinde
• Depolarda
• Toplu kullanım alanlarında

sıkça görüyoruz.

Burada önemli bir konu daha var: Panik bar sadece kapının üzerine takılan yatay bardan ibaret değildir. Sistemin içerisinde panik bar mekanizması, kilit veya kilitleme noktaları, karşılıklar ve ihtiyaca göre dış müdahale kolu gibi farklı parçalar bulunabilir.

Panik Bar Nasıl Çalışır?

Mantığı oldukça basittir.

Kapının iç tarafında yatay bir panik bar bulunur. Bara bastığınızda mekanizma kapıyı kilitleyen dili veya kilitleme noktalarını geri çeker ve kapının açılmasını sağlar.

Yani içeriden çıkmak için anahtar aramanıza gerek kalmaz.

Kapının dışarıdan nasıl açılacağı ise ayrı bir konudur.

Dışarıdan giriş yapılması isteniyorsa sisteme uygun bir dış müdahale kolu kullanılabilir. Böylece kapı içeriden panik bar ile açılırken dışarıdan anahtar veya kol yardımıyla kontrollü şekilde açılabilir.

Yüzey Tip Panik Bar Nedir?

En kolay anlatımıyla, panik bar mekanizmasının ve kilitleme parçalarının büyük bölümü kapının yüzeyinde görünüyorsa buna yüzey tip panik bar diyebiliriz.

Mekanizma kapının içine gömülmez. Kapının üzerine monte edilir.

Bu sistemin en büyük avantajlarından biri montajının ve bakımının genellikle daha kolay olmasıdır.

Özellikle mevcut bir kapıya sonradan panik bar uygulanacaksa yüzey tip sistemler çok sık tercih edilir.

Metal yangın kapılarında, çelik kapılarda ve ürünün teknik uygunluğuna göre farklı kapı tiplerinde kullanılabilir.

Örneğin yüzey tip bir panik bar tek noktadan kilitlemeli olabileceği gibi üst-alt bağlantıları bulunan çok noktalı bir sistem de olabilir.

Yüzey Tip Panik Bar Ne Zaman Tercih Edilir?

Kapı hazırsa ve sonradan panik bar takılacaksa ilk baktığımız seçeneklerden biri yüzey tiptir.

Ayrıca;

montaj kolaylığı isteniyorsa, kapının içine gömme kilit açılması uygun değilse veya proje yüzeyden çalışan bir mekanizma gerektiriyorsa yüzey tip tercih edilebilir.

Fakat burada sadece “montajı kolay” diye ürün seçmemek gerekir. Kullanılacak panik barın kapıya ve gerekiyorsa yangın kapısı sertifikasyonuna uygun olması önemlidir.

Gömme Tip Panik Bar Nedir?

Gömme tip panik barda sistem biraz farklıdır.

Burada panik barın çalıştırdığı kilit mekanizması kapı kanadının içerisinde bulunur. Dışarıdan baktığınızda yüzey tip sistemlerde gördüğünüz kilit mekanizmalarının tamamını görmezsiniz.

Kapının içinde panik fonksiyonlu bir gömme kilit bulunur.

Panik bara bastığınızda bu gömme kilit açılır ve kapı serbest kalır.

Gömme sistemler özellikle kapı üretim aşamasındayken panik bar sisteminin projeye dahil edildiği uygulamalarda çok kullanışlıdır.

Hangi Kapıda Gömme Tip Panik Bar Kullanılır?

Burada en önemli konu kapının gömme kilit takılmasına uygun hazırlanmış olmasıdır.

Özellikle metal ve yangın kapısı üreticileri kapıyı üretirken kilit yuvasını ve panik bar bağlantılarını sisteme göre hazırlayabilir.

Böyle bir kapıda gömme panik kilit kullanmak hem daha düzenli bir görüntü sağlar hem de mekanizmanın büyük bölümü kapının içerisinde kalır.

Örneğin sitemizde bulunan gömme panik sistemlerinde panik fonksiyonlu kilitlerin yanında mızraklı gömme kilit gibi farklı kilit seçenekleri de bulunmaktadır.

Gömme tip tercih edecekseniz “panik barı aldım, her kapıya takarım” mantığı doğru değildir. Kapının kilit yuvası, profil ölçüsü, kilidin backset ölçüsü, kapının açılış yönü ve kullanılacak panik bar mekanizmasının birbiriyle uyumlu olması gerekir.

Yüzey Tip mi Gömme Tip mi Daha İyi?

Bunun tek bir cevabı yok.

Biz müşterilerimize genelde “hangisi daha iyi?” sorusundan önce “hangi kapıya uygulayacağız?” diye soruyoruz.

Mevcut bir metal kapıya sonradan panik bar uygulanacaksa yüzey tip sistem daha pratik olabilir.

Kapı üretim aşamasındaysa ve üretici gömme panik kilide göre kapıyı hazırlıyorsa gömme sistem daha temiz ve bütünleşik bir çözüm olabilir.

Yangın kapısında kullanılacaksa sadece montaj şekline bakmak da yeterli değildir. Panik barın, kilidin ve diğer kapı donanımlarının ilgili kapı sistemiyle ve proje gereklilikleriyle uyumlu olması gerekir.

Kısacası ürün kapıya göre seçilir, kapı ürüne uydurulmaya çalışılmaz.

Tek Nokta Panik Bar Ne Demek?

“Tek nokta” ifadesi panik barın kapıyı tek bir noktadan kilitlemesi anlamına gelir.

Genellikle kilitleme kapının kasa tarafında, yani orta bölgesindeki karşılığa yapılır.

Panik bara bastığınızda bu kilitleme noktası serbest kalır ve kapı açılır.

Tek kanatlı standart acil çıkış kapılarında çok sık karşılaştığımız sistemlerden biridir.

Örneğin sitemizde de tek nokta yüzey tip panik bar modelleri bulunmaktadır.

Tek noktanın avantajı sistemin daha sade olmasıdır. Daha az bağlantı parçası vardır ve doğru uygulamada montajı daha pratiktir.

Çift Nokta Panik Bar Ne Demek?

Çift nokta panik barda kapı tek bir yerden değil, genellikle üst ve alt olmak üzere iki noktadan kilitlenir.

Kapının üzerinde dikey bağlantı mekanizmaları bulunabilir.

Panik bara bastığınızda üst ve alt kilitleme noktaları aynı anda serbest kalır ve kapı açılır.

Bunun avantajı özellikle uzun veya daha fazla sabitleme gerektiren kapılarda kapının iki noktadan tutulabilmesidir.

Yani çok basit anlatırsak:

Tek nokta: Kapıyı bir noktadan tutar.

Çift nokta: Kapıyı iki noktadan tutar.

Bazı panik bar sistemlerinde üç noktadan kilitleme seçenekleri de bulunmaktadır.

3 Nokta Panik Bar Nedir?

Üç noktalı sistemlerde kapı genellikle orta, üst ve alt bölgelerden kilitlenir.

Ama burada önemli bir ayrıntı var.

“Daha fazla kilitleme noktası her zaman daha iyidir” diye düşünmemek gerekir.

Kapının yapısı ne gerektiriyorsa ona göre seçim yapılmalıdır. Standart tek kanatlı bir kapıda tek nokta yeterli olabilecekken farklı ölçü veya güvenlik gereksinimi bulunan bir kapıda iki veya üç noktalı sistem tercih edilebilir.

Tek Kanatlı Kapıda Hangi Panik Bar Kullanılır?

Standart tek kanatlı yangın veya acil çıkış kapılarında en çok karşılaştığımız çözümlerden biri tek nokta panik bardır.

Fakat kapının yüksekliği, ağırlığı, yapısı ve proje gereksinimine göre çift veya üç noktalı sistem de kullanılabilir.

Burada seçim yaparken;

kapının tek veya çift kanat olması, kapı ölçüsü, kapının malzemesi, yangın kapısı olup olmaması, mevcut kilit sistemi ve dışarıdan giriş istenip istenmemesi birlikte değerlendirilmelidir.

Çift Kanatlı Kapıda Panik Bar Nasıl Olur?

Çift kanatlı kapılarda konu biraz daha dikkat ister.

Çünkü iki ayrı kapı kanadının çalışma sırası ve kilitlenmesi söz konusudur.

Bir kanat aktif, diğer kanat pasif olarak çalışabilir. Pasif kanatta farklı kilit ve bağlantı ekipmanları kullanılabilir.

Yangın kapılarında ayrıca kapıların doğru sırayla kapanması gerekiyorsa kapı sıralama mekanizması kullanılması gerekebilir.

Özellikle çift kanatlı yangın kapılarında panik bar, kilit, kapı hidroliği ve sıralama mekanizmasını birbirinden bağımsız düşünmemek gerekir.

Hepsinin birlikte doğru çalışması gerekir.

Panik Bar Gömme Kilidi Nedir?

Gömme tip panik bar kullanıyorsak kapının içerisinde buna uygun bir kilit bulunması gerekir.

Bunlara genel olarak panik fonksiyonlu gömme kilit diyebiliriz.

Normal bir gömme kilitle panik fonksiyonlu gömme kilidi birbirine karıştırmamak gerekir.

Panik fonksiyonlu kilitte amaç, kapı kilitli durumda olsa bile içerideki panik mekanizması çalıştırıldığında çıkışın sağlanabilmesidir.

Piyasada ve sitemizde farklı ihtiyaçlara göre;

• Panik fonksiyonlu gömme kilit
• Mızraklı gömme kilit
• Pasif kanat gömme kilidi
• Barelli gömme kilit

gibi farklı çözümler bulunmaktadır.

Hangi kilidin kullanılacağı panik bar modeline ve kapının yapısına göre belirlenmelidir.

Mızraklı Kilit Nedir?

Yangın kapılarında sık karşılaşılan kilitlerden biri mızraklı kilittir.

Kilidin dil yapısı standart kapı kilidinden farklıdır ve kapının güvenli şekilde kapalı tutulmasına yardımcı olur.

Mızraklı gömme kilitler özellikle yangın kapısı uygulamalarında karşımıza çıkar.

Ancak burada da her mızraklı kilidin her panik barla çalışacağını düşünmemek gerekir. Panik bar mekanizması, kilit ve kapı hazırlığı birbirine uygun olmalıdır.

Panik Kilit ile Mızraklı Kilit Arasındaki Fark Nedir?

Bu iki ifade zaman zaman birbirine karıştırılıyor.

Panik fonksiyonlu gömme kilitte temel amaç, içerideki panik bar hareketiyle kilidin açılmasını sağlamaktır.

Mızraklı kilitte ise kilidin dil geometrisi ve kapıyı tutma şekli farklıdır.

Bazı projelerde panik fonksiyonlu kilit tercih edilirken bazı yangın kapısı uygulamalarında mızraklı kilitli çözümler kullanılabilir.

Bu nedenle sadece kilidin görüntüsüne bakarak seçim yapmak doğru olmaz.

Panik Bar Dış Müdahale Kolu Ne İşe Yarar?

Bir diğer sık gelen soru da şu:

“Panik bar varsa kapıyı dışarıdan nasıl açacağız?”

Panik bar esas olarak içeriden güvenli çıkış için tasarlanır. Fakat bazı kapılarda dışarıdan yetkili kişilerin de giriş yapması gerekir.

Bu durumda dış müdahale kolu kullanılır.

Modele göre dış müdahale kolu anahtarlı, barelli, kollu veya topuzlu olabilir.

Böylece içeride panik bar ile çıkış sağlanırken dışarıdan giriş kontrollü hale getirilebilir.

Panik Bara Elektrikli Kilit Takılır mı?

Evet, uygun sistemlerde panik bar ile birlikte elektrikli kilit karşılığı veya elektronik geçiş kontrol çözümleri kullanılabilir.

Örneğin kart okuyucu, şifreli geçiş veya başka bir erişim kontrol sistemiyle dışarıdan giriş kontrol edilebilir.

Buradaki önemli nokta acil çıkış fonksiyonunun bozulmamasıdır.

Elektronik sistem ekledik diye insanların acil durumda içeriden çıkışını engellememeliyiz.

Bu nedenle kullanılacak elektrikli karşılığın panik bar sistemiyle uyumlu seçilmesi gerekir.

EN 1125 Panik Bar Nedir?

Panik bar satın alırken EN 1125 ifadesini sık görebilirsiniz.

EN 1125, özellikle panik durumunun oluşabileceği ve kullanıcıların kapının kullanımına önceden aşina olmasının beklenmediği alanlardaki yatay panik çıkış cihazlarıyla ilgili Avrupa standardıdır.

AVM, okul, hastane, otel, sinema, iş merkezi ve benzeri yoğun kullanılan alanlarda panik çıkış donanımı seçilirken bu konu önemlidir.

Özellikle yangın ve acil çıkış projesi söz konusuysa yalnızca “panik bar var mı?” diye bakmak yerine kullanılacak ürünün gerekli standarda ve kapı sistemine uygunluğu kontrol edilmelidir.

Panik Bar Alırken Nelere Bakılmalı?

Biz bir kapıya panik bar seçerken önce ürün markasına değil kapıya bakıyoruz.

Öncelikle şu bilgileri öğrenmek gerekiyor:

Kapı tek kanat mı çift kanat mı?

Kapı metal, ahşap veya farklı bir malzemeden mi?

Yangın kapısı mı?

Kapı sağa mı sola mı açılıyor?

Yüzey tip montaj mı yapılacak, gömme sistem mi kullanılacak?

Tek nokta mı, çift nokta mı gerekiyor?

Kapı dışarıdan da açılacak mı?

Dış müdahale kolu gerekiyor mu?

Kart okuyucu veya elektrikli kilit bağlantısı yapılacak mı?

Kapının ölçüsü nedir?

Bu bilgiler belli olduktan sonra doğru panik barı seçmek çok daha kolay hale gelir.

Kısaca Hangi Panik Barı Seçmeliyim?

Mevcut bir kapınız varsa ve kolay uygulanabilecek bir sistem arıyorsanız yüzey tip panik bar seçeneklerine bakabilirsiniz.

Kapınız üretim aşamasındaysa veya gömme kilit için hazırlanmışsa gömme tip panik bar daha uygun olabilir.

Standart tek kanatlı bir kapıda tek nokta panik bar yeterli olabilir.

Kapının üst ve alt noktadan da kilitlenmesi gerekiyorsa çift nokta panik bar tercih edilebilir.

Çift kanatlı yangın kapılarında ise aktif ve pasif kanat, kilitler, panik barlar ve gerekiyorsa kapı sıralama mekanizması birlikte değerlendirilmelidir.

Sonuç

Panik bar seçerken en sık yapılan hata sadece fiyatına veya görüntüsüne bakarak ürün almaktır.

Aslında doğru panik bar seçimi kapıdan başlar.

Kapının tek veya çift kanatlı olması, yangın kapısı olup olmaması, gömme veya yüzey montaja uygunluğu, kaç noktadan kilitleneceği ve dışarıdan giriş gerekip gerekmediği belirlendikten sonra doğru ürünü seçmek oldukça kolaydır.

Eğer hangi panik barın kapınıza uygun olduğundan emin değilseniz kapının fotoğrafı, ölçüsü ve kullanım alanıyla birlikte bilgi vermeniz seçim yapmayı kolaylaştıracaktır.